Have got i has got: zasady po polsku i karty pracy dla klas 2–4

Have got i has got: angielskie „mam” i „ma”

Po polsku mówimy mam psa, Ola ma kota, mamy duży dom. Po angielsku to samo wyrażamy przez have got. W brytyjskim angielskim, na którym opiera się większość szkolnych podręczników w Polsce, ta forma jest w klasach 2–4 podstawowym sposobem mówienia o tym, co ktoś posiada, kogo ma w rodzinie i jak wygląda.

Cała trudność sprowadza się do jednego wyboru: have czy has. Polskie dziecko ma tu dobrą podpowiedź we własnym języku:

• gdy po polsku powiemy „mam, masz, mamy, macie, mają”, po angielsku jest have got: I have got, you have got, we have got, they have got;
• gdy po polsku powiemy „ma”, po angielsku jest has got: he has got, she has got, it has got, a także Mum has got, my dog has got, Kuba has got.

To działa, bo w obu językach forma zmienia się przy tej samej osobie. Dziecko, które nie wie, co wpisać, może zastąpić angielski podmiot polskim i sprawdzić: My cat … a long tail → „mój kot ma” → has got. My grandparents … a garden → „dziadkowie mają” → have got.

W mowie i w podręcznikach często występują skróty: I've got, she's got. Tu czai się pułapka: she's może znaczyć she has albo she is. Pomaga słowo got: jeśli po 's stoi got, to jest has (She's got a brother); jeśli nie ma got, to najczęściej is (She's my sister).

W której klasie uczy się have got

W roku szkolnym 2026/2027 w szkole podstawowej obowiązują dwie podstawy programowe: nowa (rozporządzenie z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 378) w klasach 1 i 4 oraz dotychczasowa z 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356) w klasach 2, 3 i 5–8. Żadna z nich nie wymienia gramatyki z nazwy, ale obie opisują sytuacje, w których bez have got trudno się obejść.

• Klasy 1–3: nowa podstawa dla edukacji wczesnoszkolnej (w tym roku obowiązuje w klasie 1; w klasach 2–3 dotychczasowa, z podobnymi tematami) wymienia wśród słownictwa „ja, informacje o mnie (np. imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, wiek, hobby, cechy wyglądu i charakteru)” oraz „rodzina, przyjaciele”, „zwierzęta i rośliny”, „zabawy i zabawki”. Dziecko ma według wzoru opisywać siebie i ludzi, których zna. Zdania I've got a sister. I've got a teddy bear. My cat has got green eyes. to typowe ćwiczenie z klas 2–3, najpierw ustnie, potem w kilku zapisanych zdaniach.
• Klasa 4 (nowa podstawa; dla pierwszego języka obcego w klasach 4–8 oczekiwany poziom to A2): wśród tematów jest „człowiek: dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste” i „życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele”, a uczeń „opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska” ustnie i pisemnie. Tu have got wraca w pełnej formie: przeczenia, pytania, krótkie odpowiedzi i opis wyglądu (He's got short dark hair and blue eyes).

W praktyce w klasie 2 dzieci mówią I've got… przy prezentacji zabawek czy zwierząt, w klasie 3 piszą krótki opis rodziny lub zwierzaka, a w klasie 4 na kartkówkach pojawia się cała tabela odmiany i zamiana zdań na pytania i przeczenia. Od klasy 4–5, razem z present simple, dzieci poznają też formę have / has bez got z do i does. Dokładna kolejność zależy od programu i podręcznika w danej szkole.

Cała odmiana w jednej tabeli

Trzy rzeczy, które warto zauważyć razem z dzieckiem:

1. W pytaniu zamieniają się miejscami tylko have/has i osoba. Got zostaje na swoim miejscu, za osobą: Have you got…?, nie Have got you…?
2. W krótkiej odpowiedzi nie ma got. Yes, I have. Odpowiedź Yes, I have got to częsty błąd na kartkówkach.
3. Przeczenie to n't dopisane do have/has. Nie trzeba żadnego don't ani doesn't: I haven't got a dog, nie I don't have got.

Plan na dwa tygodnie, 10 minut dziennie

Jeśli w dniach 3–4 dziecko nadal wpisuje have przy my sister albo Tom, nie warto iść dalej. Wystarczy dzień, w którym przy każdym zdaniu dziecko zamienia podmiot na he, she, it albo they, zanim cokolwiek wpisze. Do zdań z have got przyda się słownictwo o rodzinie, ciele i wyglądzie oraz zwierzętach, a podobnie zbudowane konstrukcje z tego etapu to can i can't i there is / there are.

Częste błędy

• I have got nine years. Kalka z polskiego „mam dziewięć lat”. Wiek po angielsku podajemy z be: I'm nine (years old). Warto od razu zestawić oba zdania: I'm nine. I've got a brother.
• My sister have got… / Tom have got… Dziecko pamięta, że has idzie z he i she, ale nie rozpoznaje ich w imieniu czy w my mum. Pomaga zasada: zamień podmiot na zaimek albo powiedz go po polsku („ma” → has).
• Do you have got a dog? / I don't have got… Mieszanie z formą have bez got. Z got nie używamy do: Have you got a dog? I haven't got a dog. Formę z do (Do you have a dog?) dzieci poznają osobno; obu form nie łączymy w jednym zdaniu.
• Have you got a pet? – Yes, I have got. W krótkiej odpowiedzi nie ma got: Yes, I have. / No, I haven't.
• I've got dog. / I've got two brother. Po have got przy jednej rzeczy potrzebne jest a albo an (a dog, an apple), a przy kilku liczba mnoga (two brothers). Pomaga strona o liczbie mnogiej.

Wskazówki dla rodziców

• Warto przygotować razem z dzieckiem „kartę postaci” każdego domownika: imię, wygląd, zwierzę, ulubiona rzecz. Dziecko mówi lub pisze o każdym 2–3 zdania z has got.
• Dobrą zabawą jest „Zgadnij, kto to”: Państwo opisują osobę z rodziny albo bohatera bajki (She's got long blond hair. She hasn't got a sister.), dziecko zgaduje, a potem następuje zamiana ról.
• Przy pakowaniu plecaka dziecko sprawdza listę pytaniami: Have I got my pencil case? Have I got my lunch? i odpowiada krótko Yes, I have.
• Gdy dziecko się pomyli, zamiast poprawiać od razu, lepiej zapytać po polsku: „Kto ma? On czy oni?”. Samo dojście do has albo have utrwala zasadę lepiej niż gotowa odpowiedź.