Can i can't: zasady po polsku i karty pracy dla klas 2–4

Can to angielski czasownik, który oznacza „umiem”, „potrafię” albo „mogę”. Can't (cannot) to jego przeczenie. Po can zawsze stoi czasownik w formie podstawowej, bez to i bez -ing: I can swim, She can't ride a bike. Forma jest taka sama dla każdej osoby (he can, nie he cans), a pytanie zaczyna się od Can: Can you skate? – Yes, I can. Dzieci w Polsce poznają can zwykle w klasach 2–3, a w klasie 4 utrwalają je w pytaniach i dłuższych wypowiedziach.

Karta pracy do druku

Podstawowy: Klasy 2–3: can albo can't w zdaniu. Średni: Klasy 3–4: pytania i krótkie odpowiedzi. Zaawansowany: Klasa 4: budowanie zdań, prośby i pytania z what, where.

Każde kliknięcie tworzy nowe zadania. Odpowiedzi są na osobnej stronie.

Aby wydrukować kartę pracy, proszę podać adres e-mail na stronie getfontivo.com.

Can / can'tŚredni
Imię i nazwisko: Data:

Uzupełnij pytania i krótkie odpowiedzi z can i can't.

  1. Can Tom and Kuba play football? – Yes, they .
  2. Can your grandpa use a computer? – Yes, he .
  3. Can you sing? – No, I . But I can dance.
  4. Can we watch TV now? – No, you .
  5. Can you play chess? – No, I .
  6. Can your brother skate? – No, he .
  7. Can birds fly? – Yes, they .
  8. Ola ride a horse? – No, she can't.
  9. you swim? – Yes, I can.
  10. Can your mum speak German? – Yes, she .
  11. Can Ania whistle? – No, she .
  12. your cat open the door? – Yes, it can!
getfontivo.com
OdpowiedziCan / can't · Średni
  1. can
  2. can
  3. can't
  4. can't
  5. can't
  6. can't
  7. can
  8. Can
  9. Can
  10. can
  11. can't
  12. Can

Karta pracy do druku

Proszę podać adres e-mail, a wyślemy link do tej karty pracy razem z rozwiązaniami. Dodatkowo co tydzień otrzymają Państwo nową kartę pracy.

Can i can't: jedno słowo na „umiem”, „potrafię” i „mogę”

Po polsku mamy trzy różne czasowniki: umiem pływać, potrafię stanąć na rękach, mogę wyjść do toalety?. Po angielsku wszystkie trzy zastępuje jedno krótkie can. W klasach 2–4 dzieci używają go w dwóch sytuacjach:

  • umiejętność: I can swim. My dog can't climb trees.
  • pozwolenie i prośba: Can I go to the toilet, please? Can you help me?

To jedna z najłatwiejszych konstrukcji w angielskim, bo nic się nie odmienia: I can, you can, he can, they can. Nie ma końcówki -s, nie ma do ani does. Mimo to na kartkówkach wraca kilka tych samych błędów i prawie wszystkie biorą się z polskiego.

Po polsku po „umiem” stoi bezokolicznik: umiem pływać. Dziecko tłumaczy słowo po słowie i pisze I can to swim, bo „pływać” kojarzy mu się z to swim ze słowniczka. Inne dzieci, które znają już I like swimming, piszą I can swimming. Zasada, którą warto powtarzać jak rymowankę: po can od razu czasownik, goły, bez niczego: can swim, can jump, can sing.

W której klasie uczy się can i can't

W roku szkolnym 2026/2027 w szkole podstawowej obowiązują dwie podstawy programowe: nowa (rozporządzenie z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 378) w klasach 1 i 4 oraz dotychczasowa z 2017 r. w klasach 2, 3 i 5–8. Żadna z nich nie wymienia słowa can wprost, ale obie opisują umiejętność, do której jest potrzebne.

  • Klasy 2–3 (podstawa z 2017 r.): w części o reagowaniu uczeń „przedstawia siebie i inne osoby – mówi np. jak się nazywa, ile ma lat, skąd pochodzi, co potrafi robić”. „Co potrafi robić” to właśnie I can…. Ma też pisać bardzo proste zdania według wzoru i samodzielnie, więc pod koniec klasy 3 dziecko powinno umieć zapisać I can ride a bike. I can't swim.
  • Klasa 4 (nowa podstawa): wśród tematów słownictwa jest „człowiek: (…) umiejętności i zainteresowania”, a uczeń ma m.in. opisywać „ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska”. Dlatego can wraca w pełnych pytaniach (What can you do? Can your sister play the piano?) i w prośbach na lekcji.

Najczęściej wygląda to tak: w klasie 2 dzieci mówią I can jump przy piosence z ruchami, w klasie 3 piszą 2–3 zdania o sobie albo o zwierzęciu (A frog can jump. It can't fly.), a w klasie 4 robią ankiety w klasie, pytają i odpowiadają pełnymi zdaniami. W klasach 5–6 zwykle dochodzi przeszłość: could i couldn't (I couldn't swim when I was five). Kolejność w konkretnej szkole zależy od programu i podręcznika.

Budowa can w jednej tabeli i jak usłyszeć can't

PrzykładNa co uważać
zdanie twierdząceShe can dance.bez -s: nie cans, nie dances
przeczenieShe can't dance. / She cannot dance.cannot piszemy razem, jednym słowem
pytanieCan she dance?can idzie na początek, bez does
krótka odpowiedźYes, she can. / No, she can't.w odpowiedzi nie powtarzamy czasownika
pytanie ze słowem pytającymWhat can she do? Where can I buy it?słowo pytające, potem can, potem osoba
prośba o pozwolenieCan I open the window, please?odpowiedź: Yes, you can. / Sorry, you can't.

Wymowa: dlaczego dzieci na sprawdzianie ze słuchu nie słyszą różnicy

W szybkiej mowie can w zdaniu twierdzącym jest słabe i krótkie, brzmi jak „kn”: I can swim to prawie „aj-kn-SŁIM”. Za to can't jest zawsze akcentowane. W brytyjskiej wymowie brzmi jak „kant” z długim „a”, a w amerykańskiej końcowe t bywa ledwo słyszalne. Dlatego dziecko nie powinno nasłuchiwać litery t, tylko akcentu: jeśli słowo między osobą a czasownikiem jest wyraźne i mocne, to najczęściej can't.

W klasach 2–3 wystarczy, że dziecko rozpoznaje różnicę na nagraniach z podręcznika. W klasie 4 przy zadaniach typu „posłuchaj i zaznacz ✓ lub ✗” to częsta pułapka.

Plan na dwa tygodnie, 10 minut dziennie

Can najlepiej ćwiczyć w ruchu i na prawdziwych przykładach z życia dziecka, a dopiero potem na kartce.

DniCelJak ćwiczyć
1–2I can / I can't ustnieDziecko pokazuje, co umie (skacze na jednej nodze, gwiżdże, liczy do 20 po angielsku) i mówi I can jump albo I can't whistle. Przy can't kręci głową, żeby słowo połączyło się z gestem.
3–4zwierzętaKarta na poziomie podstawowym. Potem zabawa: Państwo mówią zdanie (A penguin can fly), dziecko odpowiada True albo False i poprawia zdanie.
5–7pytania i krótkie odpowiedzi„Ankieta rodzinna”: tabela z imionami domowników i 5 czynnościami. Dziecko pyta każdego Can you cook? i wpisuje ✓ albo ✗. Karta na poziomie średnim.
8–10zdania o innychZ ankiety dziecko pisze 4 zdania: Dad can cook. Grandma can't ride a bike. Sprawdza, czy nigdzie nie dopisało -s.
11–14prośby i słowa pytającePrzez kilka dni prośby przy stole tylko po angielsku: Can I have some juice, please? Na koniec karta na poziomie rozszerzonym.

Jeśli dziecko na 3–4 dniu wciąż pisze can to albo can swimming, lepiej nie iść dalej, tylko wrócić na dwa dni do mówienia z gestami, bo błąd siedzi w nawyku tłumaczenia, a nie w braku wiedzy. Inne konstrukcje z tego etapu to have got i there is / there are, a słownictwo do zdań z can znajdą Państwo na stronach o sporcie i hobby i o zwierzętach.

Przykład krok po kroku: Od ankiety do zdania i pytania

  1. Dziecko pyta babcię: Can you ride a bike? Babcia odpowiada Yes, I can. W tabeli przy babci i rowerze dziecko stawia ✓.
  2. Teraz zdanie o babci. Osoba to Grandma, czyli she, ale przy can to nie ma znaczenia: forma się nie zmienia. Grandma can ride a bike. Bez cans, bez rides.
  3. Ta sama tabela, ale przy dziadku i pływaniu jest ✗. Zdanie: Grandpa can't swim. Po can't czasownik też zostaje goły: nie can't to swim.
  4. Pytanie o kogoś innego: can na początek, potem osoba, potem czasownik. Can Grandpa swim? Krótka odpowiedź powtarza tylko can't: No, he can't.
  5. Na koniec pytanie otwarte: What can Grandma do? Odpowiedź pełnym zdaniem: She can ride a bike and make pierogi.

Częste błędy

  • I can to swim. Kalka z polskiego „umiem pływać”. Pomaga zasada: między can a czasownikiem nie ma żadnego słowa. Dziecko może zakreślać can i strzałką łączyć je bezpośrednio z czasownikiem.
  • He cans / She can swims. Dziecko, które zna już present simple, dodaje -s z rozpędu. Warto pokazać, że can jest „leniwe”: nigdy się nie zmienia, ani ono, ani czasownik po nim.
  • Do you can…? / I don't can… Mieszanie z pytaniami i przeczeniami z do. Z can pytamy, przestawiając je na początek (Can you…?), a przeczenie to po prostu can't.
  • Can you swim? – Yes, I can swim. To nie jest błąd gramatyczny, ale w zadaniach z krótkimi odpowiedziami nauczyciel oczekuje formy Yes, I can. / No, I can't. bez czasownika.
  • can not albo cann't. Poprawnie jest cannot (razem) albo skrót can't z apostrofem w miejscu no. Pisownię najlepiej utrwalić, przepisując 3–4 zdania z karty.

Wskazówki dla rodziców

  • Warto powiesić na lodówce tabelę „Kto co umie?” z imionami domowników i obrazkami czynności. Przy kolacji dziecko zadaje jedno pytanie dziennie (Can you dance?) i dopisuje ✓ albo ✗.
  • Dobrze sprawdza się gra „prawda czy fałsz” o zwierzętach: A cat can swim. A snake can't walk. Dziecko poprawia fałszywe zdania, a potem samo wymyśla zdanie dla Państwa.
  • Przy zabawie w kalambury zgadujący pyta tylko pytaniami z can: Can it fly? Can it swim? To ćwiczy kolejność słów w pytaniu bez kartki.
  • Przy nagraniach z podręcznika dziecko może klaskać, gdy usłyszy can't. Uczy to słyszeć akcent, który na sprawdzianach ze słuchu odróżnia can od can't.

Najczęstsze pytania

Czy can znaczy „umieć” czy „móc”?

Jedno i drugie, a także „potrafić”. I can swim to „umiem pływać”, Can I go out? to „czy mogę wyjść?”. O znaczeniu decyduje sytuacja. W klasach 2–3 dzieci uczą się głównie znaczenia „umiem”, a prośby o pozwolenie poznają jako gotowe zwroty na lekcji.

Can't czy cannot – co jest poprawne?

Obie formy. Can't to skrót używany w mowie i w swobodnym piśmie, cannot jest pełną formą i zawsze piszemy je razem. Forma can not osobno to w szkolnych zadaniach błąd. W klasach 2–4 dzieci używają prawie wyłącznie can't.

Dlaczego mówi się „he can”, a nie „he cans”?

Can należy do małej grupy czasowników (modalnych), które się nie odmieniają: nie dostają -s, nie tworzą pytań z do i nie mają formy z -ing. Dla dzieci to dobra wiadomość: jedna forma pasuje do każdej osoby. Gdy dziecko poznaje present simple, warto pokazać tę różnicę obok siebie: she swims, ale she can swim.

Kiedy dzieci uczą się could?

Zwykle w klasach 5–6, razem z czasem przeszłym. Could to przeszła forma can: I couldn't read when I was four. W klasach 2–4 nie trzeba go jeszcze ćwiczyć. Wystarczy, że can i can't są pewne w mowie i piśmie.

Jaki poziom karty pracy wybrać?

Podstawowy, gdy dziecko dopiero poznaje can i ma wybrać między can a can't. Średni, gdy zdania twierdzące są pewne, ale myli się w pytaniach i krótkich odpowiedziach. Rozszerzony w klasie 4, bo wymaga samodzielnego ułożenia pytań i zdań z czasownikiem. Odpowiedzi są na osobnej stronie, a nową kartę na wybranym poziomie Fontivo może przysyłać co tydzień.

Źródła

Zaktualizowano: · Sprawdzone przez redakcję Fontivo