Klasa 1 liceum i technikum w roku 2026/2027: czego uczą się z matematyki i angielskiego

Która podstawa programowa obowiązuje w klasie 1 liceum i technikum?

Nowa podstawa programowa z 2026 r. obejmuje na razie tylko szkołę podstawową (klasy 1 i 4). W szkołach ponadpodstawowych w roku 2026/2027 obowiązuje podstawa z 30 stycznia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 467), odchudzona rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019), które stosuje się od roku 2024/2025 we wszystkich klasach liceum i technikum. Kolejna nowelizacja, z 8 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 947), obowiązuje od 1 września 2026 r.; aktualne brzmienie podstawy najlepiej sprawdzać w tekście ujednoliconym.

Nowe podstawy dla liceum i technikum są dopiero w przygotowaniu. W październiku 2026 r. projekty trafiły do Ministerstwa Edukacji. Zapowiadany jest wspólny „rok bazowy” w klasie 1 (według zapowiedzi MEN od września 2027 r.), rozszerzenia od klasy 2 i matura w nowej formule od 2031 r. To są projekty, nie obowiązujące przepisy, a obecni pierwszoklasiści zaczęli naukę według dotychczasowej podstawy.

Podstawa opisuje wymagania na cały cykl (4 lata w liceum, 5 w technikum), a nie na każdą klasę. Co przypada na klasę 1, ustala program nauczania wybrany przez szkołę. Na początku roku nauczyciel podaje wymagania na poszczególne oceny. Warto je przeczytać razem z dzieckiem.

Ile lekcji matematyki i angielskiego ma pierwszoklasista?

Minimalną liczbę godzin na cały cykl określa ramowy plan nauczania (Dz.U. 2023 poz. 277), a rozkład na poszczególne klasy szkoła ustala w szkolnym planie nauczania. W praktyce wygląda to zwykle tak:

W klasie z rozszerzoną matematyką (np. mat-fiz, mat-inf) godziny rozszerzenia dochodzą do matematyki często już w klasie 1, a dyrektor może dołożyć lekcje z puli godzin do swojej dyspozycji. Dokładny plan warto sprawdzić na stronie szkoły albo zapytać wychowawcę na pierwszym zebraniu. To ważne zwłaszcza w technikum: przy mniejszej liczbie lekcji pierwszy rok mija szybko, więc braki z podstawówki trzeba nadrabiać w domu.

Matematyka w klasie 1: co jest w podstawie i co zwykle robi się w pierwszym roku

Podstawa dzieli matematykę na 13 działów: od liczb rzeczywistych, wyrażeń algebraicznych, równań i nierówności, przez funkcje, ciągi, trygonometrię, planimetrię, geometrię analityczną i stereometrię, po kombinatorykę i rachunek prawdopodobieństwa. Ostatni dział, optymalizacja i rachunek różniczkowy, jest tylko w zakresie rozszerzonym. W większości programów klasa 1 obejmuje pierwsze działy (to praktyka szkół, nie zapis podstawy):

Dużą zmianą po podstawówce jest język matematyki: przedziały, symbole ∈ i ∪, dowody („wykaż, że…”). Na egzaminie ósmoklasisty dowodów było niewiele, a w liceum pojawiają się już na pierwszych sprawdzianach. Na maturze wolno korzystać z prostego kalkulatora, ale na szkolnych sprawdzianach z wyrażeń algebraicznych zwykle się go nie używa, więc rachunki „w pamięci” i na papierze nadal są potrzebne.

Angielski w klasie 1: poziomy B1 i B2 oraz podział na grupy

Pierwszy język obcy w liceum i technikum to kontynuacja nauki ze szkoły podstawowej. Podstawa ma dwa warianty:

• III.1.P (zakres podstawowy): cel na koniec szkoły to B1, a w rozumieniu tekstów i nagrań B1+;
• III.1.R (zakres rozszerzony): cel to B2, a w rozumieniu B2+.

Po podstawówce, która kończyła się na poziomie zbliżonym do A2+, oznacza to wyraźny skok. Na początku roku szkoły często robią test i dzielą klasę na grupy językowe według poziomu. Jeśli dziecko trafiło do grupy, która jest dla niego za łatwa albo za trudna, warto porozmawiać z anglistą w pierwszych tygodniach, a nie po pierwszym semestrze.

W klasie 1 gramatyka wraca do wszystkich czasów (przegląd czasów), ze szczególnym naciskiem na różnicę między present perfect a past simple. Dochodzą konstrukcje typowe dla matury: zdania warunkowe, strona bierna i mowa zależna. Zadania przypominają już te maturalne: przetwarzanie tekstu (parafraza, tłumaczenie fragmentów zdań), e-mail lub wpis na blogu, a ustnie rozmowa z odgrywaniem ról.

Oceny, promocja i droga do matury

• Skala ocen jest taka sama jak w podstawówce: od celującego (6) do niedostatecznego (1). Do promocji potrzebne są pozytywne oceny roczne ze wszystkich obowiązkowych przedmiotów. Przy jednej lub dwóch ocenach niedostatecznych można zdawać egzamin poprawkowy w ostatnim tygodniu wakacji. Promocja z wyróżnieniem wymaga średniej co najmniej 4,75 i co najmniej bardzo dobrego zachowania.
• Obecni pierwszoklasiści liceum przystąpią do matury w 2030 r., a technikum w 2031 r. Dziś obowiązuje matura w formule 2023: pisemnie obowiązkowo język polski, matematyka i język obcy na poziomie podstawowym, do tego jeden przedmiot rozszerzony, a ustnie polski i język obcy (absolwenci technikum z dyplomem zawodowym technika są zwolnieni z obowiązku przedmiotu rozszerzonego). Na każdym obowiązkowym egzaminie trzeba uzyskać co najmniej 30% punktów, a od 2028 r. próg 30% obejmuje też przedmiot rozszerzony. Szczegółowe zasady matury dla tego rocznika nie są jeszcze ogłoszone; aktualne informacje publikuje CKE.
• Wybór rozszerzeń zwykle nastąpił już przy rekrutacji, bo profil klasy je wyznacza. Zmiana profilu w trakcie klasy 1 jest możliwa tylko za zgodą szkoły i często wymaga nadrobienia materiału.

Jak pomóc pierwszoklasiście, który sam nie prosi o pomoc

Nastolatek rzadko chce, żeby rodzic siedział z nim nad zeszytem. Lepiej działa krótki, stały rytm, w którym rodzic jest „sprawdzającym”, a nie „tłumaczącym”:

Jeśli po pierwszych sprawdzianach oceny spadły o dwa stopnie w porównaniu z podstawówką, to częste zjawisko, a nie od razu powód do korepetycji. Najpierw warto sprawdzić, czy przyczyną są braki rachunkowe (ułamki, potęgi, minus przed nawiasem), czy nowe pojęcia.

Częste błędy

• (x + 3)² = x² + 9: to najczęstszy błąd pierwszego semestru. Brakuje wyrazu 2ab, więc poprawnie jest x² + 6x + 9. Szybka kontrola: wstaw x = 1. (1 + 3)² = 16, a 1 + 9 = 10, więc wzór „bez środka” od razu się nie zgadza.
• Minus przed iloczynem zmienia tylko pierwszy wyraz: −(x + 2)(x − 2) zamienione na −x² − 4. Najpierw trzeba wymnożyć nawiasy (x² − 4), dopiero potem zmienić znaki wszystkich wyrazów: −x² + 4.
• Nierówność bez zmiany zwrotu: −2x > 6, więc x > −3. Przy dzieleniu lub mnożeniu przez liczbę ujemną zwrot się odwraca: x < −3. Sprawdzenie liczbą: x = −4 daje 8 > 6, czyli prawda.
• Jedno rozwiązanie zamiast dwóch przy wartości bezwzględnej: |x + 4| = 5 ma dwa rozwiązania, bo x + 4 = 5 albo x + 4 = −5, czyli x = 1 lub x = −9. Pomaga myślenie o odległości na osi liczbowej: liczby oddalone o 5 od −4.
• „I have seen him yesterday”: przy konkretnym czasie w przeszłości (yesterday, last week, in 2024) używamy past simple: I saw him yesterday. Present perfect łączy przeszłość z teraźniejszością: I have already seen this film.

Wskazówki dla rodziców

• Warto w pierwszych tygodniach poprosić dziecko o pokazanie wymagań edukacyjnych z matematyki i angielskiego. Łatwiej wtedy ocenić, czy problem dotyczy całej klasy, czy tylko Państwa dziecka.
• Przy procentach dobrze działają prawdziwe liczby z domu: lokata 1000 zł na 5% w skali roku z roczną kapitalizacją po 2 latach to 1000 · 1,05² = 1102,50 zł, a nie 1100 zł. Procent składany jest w podstawie programowej (dział „Liczby rzeczywiste”) i dobrze pokazuje, po co są potęgi.
• Warto zachęcać do sprawdzania wyniku przez podstawienie. W równaniach i nierównościach to pół minuty pracy, a wyłapuje większość błędów ze znakami.
• Angielskiego niech dziecko uczy się z materiałów, które i tak go interesują: serial z angielskimi napisami, podcast o grach czy sporcie. Do tego co tydzień jedna krótka wypowiedź pisemna, bo na maturze liczy się też pisanie.
• Lepiej nie odkładać braków z podstawówki do klasy maturalnej. Ułamki, potęgi i przekształcanie wzorów to fundament każdego działu liceum.