Słowa pytające po angielsku: who, what, where i inne – zasady i karty pracy dla klas 3–5

Czym są słowa pytające i dlaczego sprawiają kłopot

Bez słów pytających dziecko może tylko odpowiadać. Z nimi może samo zapytać o imię, wiek, drogę czy godzinę, a tego wymaga od niego zarówno szkoła, jak i każda rozmowa z rówieśnikiem z zagranicy. Na sprawdzianach w klasach 4–5 słowa pytające pojawiają się zwykle w trzech rodzajach zadań: „dopasuj pytanie do odpowiedzi”, „uzupełnij lukę” i najtrudniejszym: „ułóż pytanie do podkreślonej części zdania”.

Pierwsza trudność jest prosta: w polskim i angielskim słowa nie pokrywają się jeden do jednego. Polskie „ile” to po angielsku dwa różne słowa, polskie „jaki” bywa what, which albo what colour, a w pytaniu o wiek („ile masz lat?”) w ogóle nie pada słowo years.

Druga trudność to wymowa. W słowach na wh- litera h jest niema, a w brzmi jak polskie „ł”: what – „łot”, where – „łer”, when – „łen”, why – „łaj”, which – „łicz”. Wyjątki to who („hu”) i whose („huz”), w których nie słychać w, tylko h. Dzieci, które czytają tak, jak się pisze, mówią „włot” albo „łu” zamiast „hu”; warto to poprawiać od pierwszej lekcji.

W której klasie dzieci uczą się zadawać pytania

W roku szkolnym 2026/2027 w szkole podstawowej obowiązują dwie podstawy programowe: nowa (rozporządzenie z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 378) w klasach 1 i 4 oraz dotychczasowa z 2017 r., zmieniona w 2024 r., w klasach 2, 3 i 5–8. Żadna z nich nie wymienia słów who czy where, ale obie opisują umiejętność, do której są niezbędne.

• Klasy 1–3: w podstawie z 2017 r. uczeń „zadaje pytania i udziela odpowiedzi w ramach wyuczonych zwrotów”. W nowej podstawie dla klasy 1 uczeń „zadaje bardzo proste pytania dotyczące bliskich mu tematów i spraw”. W praktyce to stałe formułki: What's your name? How old are you? What's this? What colour is it?. Dziecko używa ich całych, nie rozkładając na części.
• Klasa 4 (nowa podstawa) i klasa 5 (podstawa z 2017 r.): w reagowaniu ustnym i pisemnym uczeń „uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia”. Żeby uzyskać informację, trzeba samodzielnie ułożyć pytanie. Tu słowa pytające łączą się z gramatyką: z to be (Where is…?), z have got, z can i z present simple (What time does…?).
• Zwykle w klasie 5: do pytań dochodzi czas przeszły (Where did you go?) i pytania o czynność w toku (What are you doing?).

Konkretna kolejność zależy od programu nauczania i podręcznika w danej szkole. Ogólny kierunek jest jednak wszędzie ten sam: od gotowych zwrotów w klasach 1–3 do samodzielnie budowanych pytań w klasach 4–5.

Jak zbudować pytanie: schemat „słowo – pomocnik – osoba – czasownik”

Po polsku pytanie ma taką samą budowę jak zdanie: Gdzie mieszkasz?, Co lubi twój brat?. Dlatego dzieci piszą Where you live? i What your brother likes?. W angielskim między słowem pytającym a osobą prawie zawsze musi stać pomocnik (w szkole mówi się o czasowniku posiłkowym; tu zaliczamy też is/are i can). Warto narysować dziecku cztery okienka:

Który pomocnik wybrać, zależy od zdania twierdzącego, z którego robimy pytanie:

1. Jest is / are / am? Ono idzie przed osobę: She is in the garden. → Where is she?
2. Jest can albo have got? To samo: He can swim. → What can he do?; You have got two cats. → How many cats have you got?
3. Nie ma żadnego z nich? Dodajemy do, a przy he, she, it – does, i wtedy czasownik traci końcówkę -s: She likes pizza. → What does she like?
4. Przeszłość (klasa 5): did dla każdej osoby, czasownik w formie podstawowej: We went to Gdańsk. → Where did you go?

Wyjątek: pytanie o to, kto coś robi

Gdy who albo what pyta o podmiot, czyli o to, kto lub co wykonuje czynność, pomocnika nie ma: Who lives next door? (nie Who does live…), Who broke the window?. Dziecko może to sprawdzić odpowiedzią: jeśli odpowiedź brzmi Mr Kowalski lives next door, to who zastępuje osobę i reszta zdania zostaje bez zmian. Ten wyjątek warto pokazać dopiero wtedy, gdy zwykły schemat jest pewny, zwykle w klasie 5.

Plan na dwa tygodnie, 10 minut dziennie

Jeśli w dniach 8–10 dziecko wciąż pisze Where you live?, nie warto iść dalej. Lepiej wrócić do czterech okienek i poprosić, żeby dziecko na głos nazywało każde z nich, zanim zapisze pytanie. Pytania z can ćwiczy też strona o can i can't, a pytania o rodzinę i wiek – słownictwo z działu rodzina.

Częste błędy

• Where you live? / What your brother likes? Polski szyk przeniesiony do angielskiego. Pomaga rysunek czterech okienek i zasada: po słowie pytającym zawsze sprawdzamy, czy jest pomocnik.
• How many years have you got? Kalka z „ile masz lat”. Wiek po angielsku to tylko How old are you? – I'm ten. Warto, żeby dziecko nauczyło się tej pary na pamięć jako całości.
• How many money? / How much apples? Mylenie dwóch „ile”. How many przy rzeczach, które da się policzyć (apples, brothers, pencils), how much przy niepoliczalnych (money, milk, water) i przy pytaniu o cenę.
• Who's bag is this? Who's (= who is, kto jest) brzmi tak samo jak whose (czyj). Gdy dziecko może w zdaniu wstawić „kto jest”, pisze who's; gdy pyta „czyj”, pisze whose.
• What does she likes? Podwójne -s. Końcówka -s przechodzi z czasownika na does, więc po does czasownik zostaje goły: What does she like?

Wskazówki dla rodziców

• Raz w tygodniu warto zrobić „wywiad przy kolacji”: dziecko zadaje każdemu domownikowi trzy pytania po angielsku, każde z innym słowem pytającym, i zapisuje odpowiedzi w zeszycie.
• Dobrze sprawdza się odwrócony quiz: Państwo podają odpowiedź (In the fridge., Because it's raining.), a dziecko szuka pasującego pytania. To bardzo dobre przygotowanie do zadań z podkreśloną częścią zdania.
• Tabelę polskich i angielskich słów pytających można powiesić na lodówce. Przy każdym pytaniu, które dziecko zadaje po polsku w ciągu dnia, można zapytać: „a jak to będzie po angielsku?”.
• Przy zgadywance „Kim jestem?” zgadujący może zadawać tylko pytania ze słowem pytającym (Where do you live? What do you eat?), a nie same pytania tak/nie. To ćwiczy pomocniki bez kartki.